Ý nghĩ tự tử xuất phát từ nhiều nguyên nhân đa dạng và phức tạp, không có lời giải đáp duy nhất dành cho tất cả mọi người. Các yếu tố như bệnh lý tâm thần, trầm cảm, rối loạn lo âu, sang chấn tâm lý, bạo lực gia đình, lạm dụng chất kích thích, hay áp lực kinh tế – xã hội đều là những nguyên nhân góp phần làm tăng nguy cơ tự tử. Thanh thiếu niên, người cao tuổi cô đơn, người từng có tiền sử tự tử là nhóm đối tượng đặc biệt cần quan tâm.

Nhận diện dấu hiệu cảnh báo nguy cơ tự tử là bước đầu quan trọng để can thiệp kịp thời. Những thay đổi đột ngột về mặt hành vi như ngừng ăn uống, bỏ bê học tập hay công việc, biểu hiện buồn bã kéo dài, hay thu mình, xa lánh xã hội là những dấu hiệu không thể xem nhẹ. Ngoài ra, những lời nói về cái chết, ý định chấm dứt cuộc sống, hoặc hành vi tự làm tổn thương bản thân, sử dụng rượu và chất kích thích cũng cảnh báo mức độ nguy hiểm cao.

Ngoài sự hỗ trợ từ gia đình và bạn bè, cộng đồng cần chung tay xóa bỏ những rào cản kỳ thị sức khỏe tâm thần khiến nhiều người e ngại tìm kiếm sự giúp đỡ y tế và tư vấn chuyên môn. Đối xử với người tổn thương tâm lý bằng sự tôn trọng, lắng nghe và thấu hiểu vừa góp phần bảo vệ sự sống vừa giúp người bệnh cảm thấy được trân trọng và có hy vọng.

Các biện pháp ngăn chặn tự tử được khuyến cáo rộng rãi. Gia đình, người thân thường xuyên quan tâm, trao đổi để giúp họ vượt qua khủng hoảng; khuyến khích thay đổi lối sống lành mạnh, tham gia hoạt động thể thao, phòng tránh sử dụng chất kích thích; giám sát, loại bỏ các phương tiện có thể gây hiểm nguy như dao, thuốc độc, hoặc hạn chế tiếp cận các địa điểm như nhà cao tầng, cầu, hồ… Đặc biệt, phụ huynh, thầy cô cần chú ý tâm lý học sinh, thanh thiếu niên để giảm áp lực học tập, gần gũi, chia sẻ chân thành, tạo không gian an toàn cho các em bộc lộ tâm tư.

Người có ý định tự tử cũng cần chủ động duy trì mối quan hệ xã hội, tham gia hoạt động từ thiện, phát triển suy nghĩ tích cực và không ngần ngại tâm sự với người thân khi gặp bế tắc. Việc chăm sóc sức khỏe thể chất với chế độ ăn uống và sinh hoạt khoa học cũng góp phần quan trọng trong hành trình tìm lại sự cân bằng.

Năm 2025, với chủ đề “Thay đổi câu chuyện về tự tử” (Changing the Narrative on Suicide) kêu gọi mở rộng các cuộc trò chuyện cởi mở, giảm kỳ thị và nâng cao nhận thức xã hội về sức khỏe tinh thần. Thông điệp “Bắt đầu cuộc trò chuyện” là lời nhắc nhở rằng mỗi chúng ta có thể tạo ra sự khác biệt bằng sự quan tâm, lắng nghe và hành động nhân văn.

Ngày Phòng ngừa Tự tử không chỉ là một ngày trong năm mà là lời kêu gọi mỗi ngày hãy quan tâm hơn đến sức khỏe tâm thần, chấp nhận chia sẻ và giúp đỡ nhau vượt qua những lúc khó khăn. Từ những hành động nhỏ, thiết thực, chúng ta có thể cứu sống một mạng người, tạo dựng hy vọng và lan tỏa sự sống tới cộng đồng. Hãy cùng chung tay, để không còn những câu chuyện đau thương do tự tử mà thay vào đó là những câu chuyện về sự sẻ chia, thấu hiểu và hy vọng sống mới.

* Bài viết dựa trên các nguồn tham khảo sau:

1. Ngày Thế Giới Phòng Chống Tự Tử 10/09, Tâm lý Việt Pháp, 2025
2. Suy ngẫm về ngày “Thế giới phòng ngừa tự tử 10/09”, CDC An Giang, 2023
3. Tình trạng tự tử – Biện pháp phòng ngừa, Bệnh viện Tâm thần Ninh Bình, 2024
4. Hưởng ứng “Ngày Phòng ngừa Tự tử Thế giới 10/9” năm 2025, Trung tâm Y tế Đà Bắc, 2025
5. Làm thế nào để phòng ngừa nguy cơ tự tử? – Báo Thanh Niên, 2022

Ban truyền thông - Phòng Công tác xã hội