Thực hiện Quyết định số 1079/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Đề án truyền thông về quyền con người ở Việt Nam giai đoạn 2023-2028 đặt mục tiêu nâng cao nhận thức, hiểu biết của toàn xã hội về các quyền con người, đồng thời lan tỏa thông tin tích cực, nhân văn về nỗ lực bảo vệ, thúc đẩy quyền con người của Việt Nam. Đề án nhấn mạnh vai trò của truyền thông đa kênh, tận dụng nền tảng số, phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, ngành để chủ động cung cấp thông tin, phản bác các luận điệu xuyên tạc, bảo vệ uy tín quốc gia trên trường quốc tế.

Báo động thực trạng nhân viên y tế bị hành hung

Song song với những thành tựu về quyền con người, Ngành Y tế Việt Nam đang đối mặt với thực trạng đáng lo ngại: nhiều nhân viên y tế bị hành hung trong khi làm nhiệm vụ. Theo thống kê của Bộ Y tế cho thấy 70% bác sĩ là đối tượng bị tấn công chủ yếu và 15% là điều dưỡng. Có tới 90% số vụ việc xảy ra tại khuôn viên bệnh viện, trung tâm y tế, trong khi thầy thuốc đang cấp cứu, chăm sóc người bệnh (60%) và 30% số vụ việc xảy ra khi thầy thuốc đang giải thích về bệnh lý cho người bệnh, người nhà người bệnh. Các vụ hành hung nhân viên y tế chủ yếu xảy ra ở bệnh viện tuyến tỉnh (chiếm 60% số vụ việc), tiếp đến là bệnh viện tuyến Trung ương (chiếm 20%). Nhiều vụ việc nghiêm trọng đã được ghi nhận, như trường hợp bác sĩ N.T.D.H tại Trung tâm Y tế huyện Chư Sê (Gia Lai) bị người nhà người bệnh đấm vào mặt khi đang thực hiện cấp cứu. Hay vụ điều dưỡng tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Nam Định bị người nhà người bệnh đấm liên tiếp vào mặt trong lúc làm nhiệm vụ. Nhiều nhân viên y tế còn bị chửi bới, đe dọa ngay tại nơi làm việc. Những hành vi này không chỉ vi phạm pháp luật mà còn gây tổn thương tâm lý, ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường làm việc và chất lượng chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ người nhà hoặc người bệnh, đặc biệt tại các khoa cấp cứu – nơi áp lực công việc cao, quyết định sống còn cho người bệnh phải được đưa ra nhanh chóng. Nhiều vụ việc đã được cơ quan chức năng điều tra và xử lý nghiêm. Điển hình như vụ bác sĩ H. tại Gia Lai, công an đã triệu tập đối tượng liên quan và đang củng cố hồ sơ để xử lý theo quy định pháp luật. Bộ Y tế cũng yêu cầu Sở Y tế Gia Lai phối hợp điều tra, xử lý nghiêm để bảo vệ nhân viên y tế và đảm bảo an ninh bệnh viện.

Tăng cường bảo vệ nhân viên y tế – Yêu cầu cấp thiết

Trước thực trạng trên, Luật Khám bệnh, chữa bệnh số 15/2023/QH15, có hiệu lực từ năm 2024, đã bổ sung quy định quan trọng tại Điều 40 về quyền từ chối khám bệnh, chữa bệnh của người hành nghề. Cụ thể, khoản 3 Điều 40 nêu rõ: người hành nghề được quyền từ chối khám, chữa bệnh khi người bệnh hoặc thân nhân có hành vi xâm phạm thân thể, sức khỏe, tính mạng của người hành nghề khi đang thực hiện nhiệm vụ, trừ trường hợp người đó mắc bệnh tâm thần hoặc không làm chủ được hành vi. Ngoài ra, Điều 40 còn quy định các trường hợp khác cho phép bác sĩ từ chối khám, chữa bệnh như: tiên lượng vượt quá khả năng chuyên môn, yêu cầu điều trị trái quy định pháp luật hoặc đạo đức nghề nghiệp, người bệnh không chấp hành chỉ định chuyên môn sau khi đã được tư vấn, vận động thuyết phục mà có nguy cơ gây hại đến sức khỏe, tính mạng của người bệnh.

Việc luật hóa quyền từ chối khám, chữa bệnh nhằm bảo vệ nhân viên y tế trước các nguy cơ bị xâm hại, đồng thời nâng cao ý thức tôn trọng quyền con người trong lĩnh vực y tế. Tuy nhiên, để giải quyết tận gốc tình trạng này, cần sự

phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan chức năng, tăng cường truyền thông, phổ biến pháp luật, xây dựng môi trường bệnh viện an toàn, văn minh. Đặc biệt, các chiến dịch truyền thông về quyền con người cần chú trọng nội dung bảo vệ nhân viên y tế, góp phần thay đổi nhận thức, hành vi của cộng đồng trong ứng xử với lực lượng tuyến đầu chăm sóc sức khỏe nhân dân.

Nguồn tham khảo cho bài viết bao gồm:

1. Quyết định số 1079/QĐ-TTg ngày 14/9/2022 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Đề án truyền thông về quyền con người ở Việt Nam giai đoạn 2023-2028.
2. Luật Khám bệnh, chữa bệnh số 15/2023/QH15, có hiệu lực từ năm 2024, đặc biệt Điều 40 quy định về quyền từ chối khám bệnh, chữa bệnh.
3. “Bạo lực tại bệnh viện, cơ sở y tế: Vấn đề nhức nhối” https://share.google/yVQyFGqvzESdoqmEi.