Theo Y học hiện đại, đau thần kinh tọa có biểu hiện đau dọc theo đường đi của dây thần kinh tọa. Vị trí đau tùy theo rễ thần kinh bị tổn thương và có thể đau từ thắt lưng lan xuống đùi, cẳng chân, mắt cá ngoài đến mu chân hoặc gan chân và lan tới ngón chân cái hoặc ngón út.

 Nguyên nhân hay gặp nhất là thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng. Ngoài ra các nguyên nhân khác như: thoái hóa cột sống thắt lưng, trượt thân đốt sống, chấn thương, tổn thương thân đốt sống, viêm đĩa đệm đốt sống, tình trạng mang thai...

Người bệnh thường có biểu hiện của 2 hội chứng:

- Hội chứng cột sống thắt lưng:

- Đau cột sống (Cảm giác đau chói khi ấn vào mỏm gai sau của cột sống bị tổn thương).

- Biến dạng cột sống: Mất đường cong sinh lý, gù, vẹo cột sống thắt lưng.

- Co cứng cơ cạnh cột sống thắt lưng một bên hoặc hai bên.

- Các nghiệm pháp khám đặc hiệu (+)

- Hội chứng chèn ép rễ thần kinh thắt lưng:

-  Đau theo rễ thần kinh tổn thương, có thể cảm giác tê bì, kiến bò, nóng rát.

- Các nghiệm pháp khám đặc hiệu (+)

- Rối loạn phản xạ gân xương

Đau thần kinh tọa có thể chẩn đoán qua các xét nghiệm: Xquang thường quy cột sống thắt lưng bình thường hoặc có dấu hiệu thoái hóa, trượt thân đốt sống và ít có giá trị chẩn đoán nguyên nhân; Chụp cộng hưởng từ cột sống thắt lưng nhằm xác định chính xác vị trí, mức độ tổn thương; Điện cơ đồ giúp phát hiện và đánh giá rễ thần kinh tổn thương.

Theo Y học cổ truyền, đau thần kinh tọa được miêu tả với các bệnh danh như “Yêu cước thống”, “Tọa cốt phong”, “Tọa điến phong”, “Yêu cước đông thống” và thuộc phạm vi chứng Tý.

 - Do phong hàn thấp xâm phạm vào bì phu kinh lạc gây khí huyết vận hành trong kinh lạc bị ứ trệ.

 - Do can thận hư, phong hàn thấp thừa cơ xâm phạm vào bì phu, kinh lạc làm kinh lạc bế tắc, kinh khí không lưu thông gây đau, hạn chế vận động.

- Do chấn thương làm huyết ứ gây bế tắc kinh lạc, kinh khí không lưu thông gây đau và hạn chế vận động.

- Tùy từng tình trạng bệnh lý của người bệnh và mỗi thể lâm sàng mà thầy thuốc có các phương pháp và phương huyệt kết hợp kê đơn bài thuốc cho phù hợp với chẩn đoán. Phổ biến hiện nay là các phương pháp điều trị như điện châm, hồng ngoại, cấy chỉ, xoa bóp bấm huyệt, cứu ngải, giác hơi, thuốc thang..... Bên cạnh việc hỗ trợ tư vấn tập luyện và xây dựng chế độ nghỉ ngơi hợp lí và tư thế tốt khi sinh hoạt, làm việc..... Các phương pháp này đã mang lại hiệu quả giảm đau, cải thiện tình trạng bệnh, phục hồi vận động và nâng cao chất lượng sinh hoạt và làm việc cho người bệnh.

  Nguồn thông tin: Bộ Y Tế (2020) “ Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh theo Y học cổ truyền kết hợp Y học cổ truyền và Y học hiện đại” QĐ số 5013/QĐ- BYT

Thực hiện: Đơn vị Đông Tây y kết hợp và Tổ truyền thông - P.CTXH